فرمول شیمیایی: فسفات آلومنیوم مس هیدراته،CuAl6(Po4)4(OH)8 5(H2O)
رده: فسفات ها
کاربرد: به عنوان یک سنگ زینتی در حکاکی ها و جواهر آلات
فیروزه نوعی کانی با ارزش و شاید هم با ارزش ترین کانی است. یک کانی نیمه شفاف در بازار تجارت جواهر آلات استخراج. این کانی حداقل از سال 6000 قبل از میلاد توسط مصری ها برای ائون آغاز شده است، امروزه فیروزه در زمره کانی های بسیار مشهور قرار گرفته است. هر چند وفور بلور های این کانی در تمامی اندازه های آن نادر است اما برخی از بلور های کوچک آن در ویرجینیا و نقاط دیگر یافت می شود. بیشتر نمونه های این کانی کریپتو کریستال هستند که بدین معناست تنها با میکروسکوپ دیده می شوند .
هرچند زیباترین فیروزه متعلق به ایران است اما این فیروزه با برخی نمونه های آن در جنوب غربی ایالات متحده نیز رقابت می کند.نام این جواهر سنگ از یک کلمه فرانسوی گرفته شده است که به معنی سنگ ترکی است که از انجا مواد و کالاهای اساسی به اروپا صادر می شود.
ویژگیهای فیزیکی :
رنگ ان فیروزه ای است و از آبی سبز رنگ تا زرد کم رنگ تغییر می کند.نوع جلای آن مات تا مومی و در ماکرو ملکولها به صورت شیشه ای است.
شفافیت:غیر شیشه ای
سیستم غیر بلوری:تریکلینیک،Bar1
نمود بلوری :بلورهایی که به ندرت بزرگ هستند و دید ه نمی شوند،معمولا ماسیووکریپتوکریستالین هایی مانند ندولها و رگه های کوچک هستند.
رخ: رخ آن در دوسطح کامل است اما غالبا دیده نمی شود.
شکستگی آن از نوع صدفی وصاف است.
سختی :6-5
گرانش ویژه :تقریبا 8/2 -6/2(متوسط(
خط اثر:سفید با یک ته رنگ سبز
کانی های همراه:پیریت،لیمونیت،کوارتزو رسها
این نوع کانیها در آریزونا،نیومکزیکو،ایالات متحده،استرالیا،ایران،افغانستان وسایر نقاط خاورمیانه یافت می شوند.
اولین و ساده ترین ابزار در مطالعه کانی های قیمتی بکارگیری لوپ ( ذره بین چشمی ( با کیفیت بالا و قدرت بزرگ نمایی 10 می باشد . نمونه های متنوعی از لوپ ها با مصارف اقتصادی وجود دارد که بهترین نوع آن در این زمینه ، لوپ های استاندارد بررسی الماس ها می باشد که لوپ های سه تایی نامیده می شوند . سه تایی به این معنا می باشد که سه لنز درون این ابزار وجود دارد لذا هیچگونه انحرافی در محل لبه ها اتفاق نمی افتد . در این لوپ ها همچنین اصلاح رنگ صورت می گیرد ، به این معنا که در آنها ، لنزها به گونه ای مورد استفاده قرار گرفته اند که رنگ مشاهده شده ، رنگ دقیق نمونه مورد بررسی می باشد .
ابزار دیگری که در این زمینه مورد استفاده قرار می گیرد میکروسکوپ می باشد . با استفاده از میکروسکوپ ها می توان نمونه های طبیعی را از نمونه های سنتیک تشخیص داد . گرچه لوپ ها قابل حمل و متداول هستند اما به کارگیری این نوع میکروسکوپ ها ساده تر و بزرگ نمایی به کار گرفته شده ، بالاتر خواهد بود .
یک میکروسکوپ مورد استفاده در بررسی کانی های قیمتی دارای ویژگی های خاصی می باشد که در سایر نمونه های میکروسکوپ وجود ندارد . این میکروسکوپ ها ، استریو ( دو چشمی ) هستند . نمونه های میکروسکوپ تک چشمی عمدتاً غیر قابل استفاده اند . حداقل بزرگ نمایی مورد نیاز جهت بررسی 40 می باشد که بزرگ نمایی های بالاتر از این حد نیز مفید واقع می شوند .
یک میکروسکوپ با کیفیت بالا حدود چند هزار دلار قیمت دارد . در سال های اخیر نمونه هایی در حدود چند صد دلار هم به بازار عرضه شده است . این مدل ها همچنان ارزان ترین نمونه ها جهت بررسی های گوهر شناختی محسوب می شوند .
اندازه گیری ضریب شکست (Refractive index ( RI ) ) کانی یکی از مقدم ترین اقدامات محسوب می شود .
این مرحله می تواند توسط میکروسکوپ نیز انجام شود اما بهتر ابزار ، یک ریفراکترومتر ( Riffractrometer ) می باشد . در کنار RI این دستگاه یک شکست مضاعف و یک علامت نوری ارائه می دهد . در صورت امکان بهتر است از یک Polariscope برای بررسی های نوری استفاده نمود اما استفاده از ریفراکترومتر متداول تر می باشد .
ریفراکترومترها قیمتی حدود 500 تا 1000 دلار دارند . تولید کننده اصلی در آمریکای شمالی ، مؤسسه گوهر شناسی آمریکا و در اروپا (Kneuss Instrument ) می باشد .
مفهوم دیگری که در مطالعات گوهر شناسی مورد بررسی قرار می گیرد گراویته مخصوص می باشد . این کمیت به دو روش قابل اندازه گیری است :
در حالت اول ، می توان وزن مخصوص را از طریق غوطه ور کردن نمونه در آب مورد بررسی قرار داد .
در حالت دوم ، می توان از مایعات سنگین بهره گرفت . در این حالت با در دست داشتن گراویته مخصوص مایعات فوق و غوطه ور نمودن نمونه درون مایع و بررسی عکس العمل آن که شامل غوطه ور شدن و یا فرو رفتن نمونه درون مایع می باشد ، می توان گراویته مخصوص آن را مشخص نمود .
به کارگیری مایعات سنگین معایبی را در بر دارد از جمله اینکه این مایعات سمی و قابل اشتعال هستند . لذا دقت بسیار زیادی در به کارگیری آنها مورد نیاز است . همچنین شستن آنها از روی نمونه ، دشوار می باشد . همچنین مقادیر بدست آمده تخمینی است .
یکی دیگر از ابزارهای مورد استفاده در بررسی این کانی ها ، دستگاه سنجش دو رنگی یا ( Dichroscope ) می باشد . این وسیله کوچک رنگ ها را در مواد دو رنگ از هم تفکیک می کند . اجزاء اصلی این دستگاه قطعه کوچک از مواد پلاریزکننده می باشد که با زاویه 90 درجه نسبت به یکدیگر قرار داده شده باشند که همراه با بزرگ نمایی می باشد .
ابزار دیگر در بررسی های گوهر شناسی ، طیف سنج یا spectroscope می باشد . این وسیله به دو صورت وجود دارد :
1) ) Diffraction grating
2) Prism منشور )
این دو ابزار با کیفیت بالا عمل می کنند اما استفاده از مقیاس در بررسی با منشور ، راحت تر می باشد .
یکی دیگر از شرایط بررسی کانی های قیمتی ، به کارگیری مقیاس کالیبره کردن است که بسیاری از افراد بدون استفاده از یک مقیاس تعریف شده و تنها با تکیه بر رنگ ها ، اقدام به تشخیص و تمایز کانی ها می کنند که این امر به قدرت بینایی بالا و تجربه کافی نیاز دارد .
یک اسپکتروسکوپ با یک مقیاس کالیبره کردن ابزار مناسبی محسوب می شود . این ابزار یکی از آخرین مکمل های تجهیزات آزمایشگاه های گوهر شناسی محسوب می شود . علاوه بر این به صافی ها و پالایش کننده هایی جهت پاک کردن سطح کانی های قیمتی نیاز است .
Jewelers eye ، ابزاری به منظور بررسی جلای کانی های گرانبها در مطالعات آزمایشگاهی مورد استفاده قرار می گیرد. در بررسی های نوری در آزمایشگاه از نور ماورای بنفش با طول موج کوتاه و طول موج بلند استفاده می شود
نوشته شده توسط سعید امینی |
لینک ثابت | موضوع:
اخبار |
